جغرافیا علمی برای زندگی

صنم دستنبو{دوم ریاضی}دبیرستان شاهد ام البنین{کرمانشاه}

زیستگاههای جهان فصل (چهارم)

مقدمه

تمامی اکوسیستمهای کره زمین روی هم زیست کره را تشکیل می‌دهند و بخش فیزیکی این بزرگترین واحد اکولوژیک ، محیط زیست کره زمین است. این بخش فیزیکی خود از سه قسمت بهم پیوسته تشکیل شده است. قسمت آب یا آب کره ، قسمت خشکی یا سنگ کره و قسمت گازی یا هوا کره. از آنجا که تعداد اندکی از گونه‌ها می‌توانند بطور همیشگی در هوا بمانند، دو دسته اصلی زیستگاهها را زیستگاههای آبی و زیستگاههای خشکی تشکیل می‌دهند.



تصویر

اکوسیستمهای اصلی آبی

اقیانوسها بزرگترین و پایدارترین اکوسیستمها هستند. حدود 70 درصد سطح کره زمین با آب شور پوشانده شده است. زنجیره‌های غذایی اقیانوسها از کوچکترین اتوتروف شناخته شده شروع و به بزرگترین حیوانات ختم می‌شود. زندگی دریایی به شدت تحت تاثیر عوامل فیزیکی بسیاری نظیر جریان دریایی جزر و مد ، موج ،‌ دما ، فشار و شدت نور است. اما آشناترین خاصه فیزیکی آب دریا مواد کانی بسیار زیاد آن است.

زندگی دریایی از جهت ارتباط به این زیستگاهها عموما در سه رده پلانکتونها ، نکتونها و کف زیها طبقه بندی می‌شود. پلانکتونهای گیاهی سطح اقیانوسها شامل میلیاردها جلبک هستند و پلانکتونهای جانوری شامل باکتریها ، پروتوزوئرها ، لاروها و میگوهای کوچک هستند. نکتونها شامل شناگران قوی هستند که در اقیانوسها و دریاها یافت می‌شوند. کف زیها شامل انواعی هستند که بر بستر دریا می‌خزند یا خود را به جایی می‌چسبانند و بر کناره‌ها و کف اقیانوسها زندگی می‌کنند.

زیستگاههای مرز بین خشکی و دریا

مرز بین خشکی و دریا را کمربندی از زیستگاههای متنوع و یگانه دربرمی‌گیرد که کناره‌های صخره‌ای ، ساحلهای شنی ، پهنه‌های گلی بین جزر و مد و خورها (estuary) از این جمله هستند. خورها پیکره‌هایی نیمه بسته آبی هستند که در میانه آب شور و شیرین قرار گرفته‌اند. دهانه رودها و خلیجهای کناره‌ای نمونه این گونه خورها را تشکیل می‌دهند. خورها پرورشگاهی برای بسیاری از نرم تنان ، ماهیها و گونه‌های دیگری هستند که بیشتر عمر خود را در دوران بلوغ ، دور از ساحل می‌گذرانند.



تصویر

زیستگاههای اصلی خشکی

توندرا

توندرای قطبی ، شمالی ترین بیوم آمریکاست. اقلیم سرد و خاک یخ بسته مانع رشد درخت‌هاست. در 57 درجه عرض شمالی قرار دارد. علفها و جگنها بیشتر در باتلاقها و مناطقی که زهکشی ندارند یافت می‌شود. فراوان‌ترین اتوتروف گلسنگی است به نام خزه گوزنی. پستانداران ساکن توندرا گوزن ، گاو عنبر ، خرس خاکستری ، خرس قطبی ، خرگوش ، گرگ ، روباه و موش قطبی است. توندرا به دلیل سادگی نسبی ساختمان اجتماع زیستی آن ، سست و در برابر تخریب آسیب پذیر است. توندرا در مناطق جنوبی‌تر در بلندای کوهها قرار دارد.

جنگل مخروطداران شمالی

بین 57 - 45 درجه شمالی در آلاسکا ، کانادا ، شمال آسیا و اروپا قرار دارد. اقلیم این بیوم از توندرا گرمتر و مرطوب‌تر است و بیشتر بارندگی در تابستان صورت می‌گیرد. سرو ، صنوبر ، کاج و توسکا درختان اصلی این بیوم هستند. پستانداران شامل خرگوش برفی ، سنجاب ، سمور ، گوزن و خرس سیاه است. برخی از پرندگان مهاجر در تابستانها برای تخم گذاری به این منطقه می‌آیند مانند مرغ منقار چلیپا.



تصویر

جنگل معتدل برگ ریز

این بیوم بیشتر نیمه شرقی ایالات متحده ، قسمتهای وسیعی از اروپا و چین را در بر می‌گیرد. وضع اقلیمی مبنا در این بیوم عبارت است از زمستانهای سرد ، تابستانهای گرم و توزیع متناسب باران که میزان بارندگی را به حدود 80 تا 100 سانتیمتر در سال می‌رساند. شوکران شمالی ، سدر ، کاج سفید و قرمز ، ماگنولیا ، برگ بو ، بلوط ، گردو و زبان گنجشک غالب گیاهان این منطقه را تشکیل می‌دهند. شیر کوهی پستاندار شاخص این زیستگاه است.

علفزار

اجتماع علفزار ، گستره وسیعی را در سراسر مرکز آمریکای شمالی و جنوبی ، استرالیا ، آسیا و جنوب آفریقا می‌پوشاند. بارندگی کمتر از مناطق جنگلی است. علفهای بلند مانند علف هندی و گیاهان کوتاهتر مانند علف گاو میش ویژگی این منطقه به شمار می‌روند. تجزیه سریع مواد آلی در خاک علفزارها ، این بیومها را به صورت یکی از غنی‌ترین مناطق کشاورزی جهان درآورده است.



تصویر

بیابان

بیابانها از زمینهای بوته‌زاری تشکیل شده‌اند که در آنها گیاهان بسیار پراکنده هستند و بوسیله خاک لخت و شنی از هم جدا مانده‌اند. بارندگی سالانه از 250 میلیمتر کمتر است. گیاهان و جانوران این زیستگاه نسبت به ویژگیهای آن سازش یافته‌اند. انواع کاکتوسها مانند کاکتوس خمره‌ای و چوپا گیاهان غالب این منطقه هستند. موش ، کانگورو و گربه وحشی پستانداران شاخص این منطقه هستند.

مباحث مرتبط با عنوان


اشنایی بااکولوژی  محیط های مختلف (بیوم ها):

بیوم ها درطول مدت زمان بسیارطولانی درنتیجه کنشهای متقابل عوامل محیطی ماننداقلیم ،عوامل زیستی پدیدآمده اند.هربیوم ازترکیب تعداداجتماعات کوچکترتشکیل شده که این اجتماعات کوچکتر تشکیل شده که این اجتماعات یا بیومهای کوچکتردراثرشرایط محیطی بوجودآمده اند.حال به تشریح مختصری ازبیوم های مختلف محیط های زیستی می پردازیم.

1)جوامع زمینی(خشکی ها):Terrestrial communities

ü   شامل:1-تندراtundra،بیوم تندرا دربین سایربیوم هاازهمه جوانتربوده ودردوران یخبندان پلئیستوسن بوجودآمده است.دونوع تندراوجوددارد.1)تندرای قطبی که درعرض های جغرافیایی بالاست.2)تندرای کوهستانی یاآلپی که درارتفاعات بالاتشکیل میشود.

ü   2-جنگل سوزنی برگانConiferous forestیاتایگاTaiga:این جنگل هارااصطلاحا جنگل های شمالی یاBorea forestگویند.این بیوم جنگل های اقلیم سرد عرض های جغرافیایی وارتفاعات بالایعنی 50 درجه تا65درجه شمالی رادربرمیگیرد.ومناطق بسیاروسیعی ازآلاسکا،کانادا،اسکاندیناوی،سیبری راشامل میشود.

ü   3-جنگل های معتدل خزان کننده:Deciduous Temprate forest،این جنگل  هاعمدتادرنواحی معتدله  آمریکای شمالی،اروپا،آسیاپراکنده بوده وبسیاری ازجنس های گیاهان موجوددرآنهامشترک هستند.بزرگترین موجودکره زمین (سکویا)SEQUOIASدرشمال غربی آمریکاوبزرگترین درخت اکالیپتوسEUCALIPTUSدرجنوب  استرالیا دراین جنگل واقع شده است.

ü   4-جنگل های پربارانTropical rain forest:این جنگل  هادرمحدوده استواودرعرض جغرافیایی 10درجه شمالی و10درجه جنوبی که دارای بیشترین میزان بارندگی سالیانه درسطح کره زمین هستندواقع شده مانندمناطق جنوب شرقی آسیا.

ü   5-جنگل های خشک حارهTropical dryforests:زندگی دراین مناطق به تغییرات سالیانه دماونوردریافتی ازخورشیدبستگی دارد.این جنگل ها درمحدوده عرض جغرافیایی 10درجه تا25درجه واقع شده است.مثل آفریقای مرکزی.

ü   6-کوهستانهایاMontains:کوهستانهارامیتوان  به عنوان یک بیوم خاص درنظرگرفت. زیرا تغییرات اقلیمی که متناسب باافزایش ارتفاع صورت میگیردمی تواندمناظرمختلف  (بیوم ها)رابوجودآورد.اغلب اوقات این مناطق دارای آب وهوا وموجودات زنده خاص خودمی باشند.   

ü   7-علفزارهاGrass land:بطورکلی رویشگاههای علفی درسطح کره زمین  رامیتوان به دوبخش اصلی تقسیم کرد.اول علفزارهای مناطق معتدل یا استپ ها.(steppes). ودوم علفزارهای مناطق گرمسیری یاساوانهاsavannas.

ü   8-بیابانهاDesert:بیابانه درشرایطی ایجاد می شوند که یک یاچندعامل  ضروری حیات وجودنداشته باشد.ازاین عوامل محدودکننده حیات می توان به خشکی ،درجه حرارت های فوق العاده گرم  یافوق العاده سردووجودبادهای سردووجودبادهای شدیداشاره کرد.بیابانهاحدود20درصدسطح خشکی های جهان رابه خوداختصاص داده اندوعمدتا درعرض های  جغرافیایی حدود30درجه شمالی وجنوبی درسطح کره زمین مستقرشده اند.

ü   9-اکوسیستم های کشاورزی:Agro ecosystem:ازنظراکولوژیکی ، کشاورزی نوعی همزیستی بین انسان،،گیاه،حیوانات،است.این اکوسیستم ها مصنوعاتوسط بشردرسطح خشکی  های مناطق مختلف کره زمین بوجودآمده اند.جمعیت های تشکیل دهنده این اکوسیتم هاتقریبا همیشه ازگونه هایی که ازلحاظ ژنتیکی خالص وهم سن هستندتشکیل یافته اندودرمقابل عوامل گوناگون تهاجمی به شدت آسیب پذیرمی گردند.به منظورافزایش میزان تولیدمفیدیابه عبارت دیگرافزایش بازدهی دراگرواکوسیستم ها،روش های مختلفی مورداستفاده قرارمیگیردکه میتوان به مهم ترین آنهابه شرح زیراشاره کرد:

ü   استفاده اززمین های حاصلخیزکه دارای آب فراوان باشند.

ü   انتخاب وتولیدانواعی ازگیاه که تحت شرایط اقلیمی معینی درهرمنطقه حداکثربازدهی راداشته باشد.

ü   دستیابی به ارقامی که خودراباشرایط نامساعداکولوژیکی سازگارنمایند.

ü   بهبودشرایط محیط زیست گیاهان باایجادبادشکن هایاجنگل کاری نواری دراطراف مزارع،جلوگیری ازفرسایش  زمینهای زراعی باشیب زیاد،ازطریق تراس بندی ،انجام آبیاری مناسب  ویااستفاده ازکودهای آلی وشیمیایی

ü   مبارزه باموجودات زنده ازجمله آفات ،بیماری ها،علف های هرز،است.

ü   مکانیزه کردن اکوسیستم های کشاورزی که نهایتامحصولات بیشتری به کشت داده میشوند.

ü   استفاده ازتناوب زراعی:که درواقع خودیک تنوع زیستی درمحیط ایجاد مینمایدوکارایی تولیدگیاهان مختلف که درتناوب قرارگرفته اند افزایش می یابد  

 جنگل های بومی:

+ نوشته شده در  شنبه سی ام بهمن 1389ساعت 16:31  توسط صنم دستنبو  |